Mỗi dịp đầu xuân, hàng nghìn Phật tử và du khách lại tìm về chùa am Ngọa Vân – thánh địa linh thiêng giữa núi rừng Đông Triều, nơi Phật hoàng Trần Nhân Tông hóa Phật năm 1308. Năm Bính Ngọ 2026, hành trình hành hương đầu năm đến Ngọa Vân không chỉ là chuyến đi chiêm bái, mà còn là dịp để mỗi người lắng lại, tìm về sự thanh tịnh và ý nghĩa tinh thần sâu sắc ngay từ những ngày đầu năm mới.
Mùa xuân – đặc biệt tháng Giêng âm lịch (trùng với dịp Tết Bính Ngọ 2026) – là thời điểm hành hương Ngọa Vân đẹp và có ý nghĩa nhất. Tiết trời mát mẻ, mây núi Đông Triều huyền ảo, đường rừng thuận lợi và không khí lễ hội Yên Tử đang vào độ sôi động nhất.
1. Giới thiệu chung về chùa am Ngọa Vân
1.1. Chùa am Ngọa Vân nằm ở đâu trong quần thể Yên Tử?
Chùa am Ngọa Vân tọa lạc trên địa bàn phường An Sinh và phường Bình Khê, tỉnh Quảng Ninh, ở phía Tây dãy Yên Tử, thuộc cánh cung Đông Triều. Đây là khu vực có địa hình núi cao, rừng rậm bao quanh, liên kết chặt chẽ với hệ thống Yên Tử từ chân núi đến đỉnh. Trong hành trình hành hương truyền thống, am Ngọa Vân được xem là điểm cao nhất và cũng là điểm kết thúc, tượng trưng cho sự viên mãn của con đường tu tập. Vị trí biệt lập giữa núi rừng không chỉ tạo nên không gian thanh tịnh hiếm có, mà còn góp phần khẳng định vai trò đặc biệt của am trong tổng thể không gian Phật giáo Yên Tử và Đông Triều.
Am Ngọa Vân nằm ở phía Tây dãy Yên Tử là điểm hành hương nổi tiếng. (Nguồn: Sưu tầm)
1.2. Vì sao am Ngọa Vân là thánh địa đặc biệt của Phật giáo Việt Nam?
Không giống các ngôi chùa khác trong quần thể Yên Tử, chùa am Ngọa Vân mang ý nghĩa tâm linh vượt trội bởi đây là nơi Phật hoàng Trần Nhân Tông hóa Phật năm 1308, khép lại cuộc đời tu hành của vị vua sáng lập Thiền phái Trúc Lâm. Chính sự kiện này đã đưa Ngọa Vân trở thành thánh địa linh thiêng bậc nhất của Phật giáo Việt Nam, nơi gắn với thời khắc giác ngộ và nhập Niết bàn. Với giới hành hương, Ngọa Vân không chỉ là điểm đến chiêm bái, mà còn là biểu tượng tinh thần tối thượng, nơi hội tụ giá trị lịch sử, tôn giáo và triết lý Trúc Lâm mang bản sắc Việt.
2. Am Ngọa Vân và dấu ấn Phật hoàng Trần Nhân Tông
2.1. Từ hoàng đế đến thiền sư: con đường tu hành của Trần Nhân Tông
Trần Nhân Tông (1258–1308) là vị vua anh minh của triều Trần, người hai lần lãnh đạo Đại Việt chiến thắng quân Nguyên – Mông. Sau khi đất nước yên bình, năm 1293, Ngài nhường ngôi cho con, chính thức xuất gia, chuyên tâm tu hành tại Yên Tử. Trên hành trình tìm con đường giác ngộ, Ngài sáng lập Thiền phái Trúc Lâm, kết hợp tinh thần Phật giáo với truyền thống dân tộc. Đến tháng 5/1307, Trần Nhân Tông dựng am tu trên đỉnh Ngọa Vân, chọn nơi đây làm chốn tu hành cuối đời, khép lại hành trình từ một hoàng đế đến bậc thiền sư giác ngộ.
Am Ngọa Vân mang dấu ấn của Phật hoàng Trần Nhân Tông. (Nguồn: Sưu tầm)
2.2. Am Ngọa Vân: nơi Phật hoàng hóa Phật
Năm 1308, Phật hoàng Trần Nhân Tông viên tịch tại chùa am Ngọa Vân, để lại xá lợi và dấu ấn tâm linh sâu sắc cho Phật giáo Việt Nam. Sự kiện này đánh dấu thời khắc Ngài “hóa Phật”, đưa Ngọa Vân trở thành thánh địa Trúc Lâm đầu tiên, mang ý nghĩa đặc biệt trong lịch sử Phật giáo dân tộc. Không gian nơi Phật hoàng nhập Niết bàn giữa núi rừng tĩnh lặng được xem là biểu tượng của sự giác ngộ viên mãn, hòa hợp giữa con người và thiên nhiên. Chính vì vậy, am Ngọa Vân luôn được giới tu hành và Phật tử coi là điểm đến linh thiêng bậc nhất trong hành trình hành hương Yên Tử.
3. Không gian và kiến trúc chùa am Ngọa Vân
3.1. Kiến trúc am Ngọa Vân hài hòa giữa núi rừng
Kiến trúc chùa am Ngọa Vân được hình thành và phát triển theo địa hình tự nhiên của núi cao, thể hiện rõ triết lý Trúc Lâm “tu trong thiên nhiên”. Tổng thể khu di tích không đồ sộ, mà hài hòa với cảnh quan rừng núi, gồm am chính, các tháp và tượng đồng Phật hoàng Trần Nhân Tông trong tư thế nhập Niết bàn. Cách bố trí này phản ánh quan niệm Phật giáo Việt Nam: đạo không tách rời đời, con người tu tập giữa thiên nhiên để đạt đến sự tĩnh tại nội tâm. Không gian thanh vắng, khoáng đạt của am góp phần tạo nên cảm giác linh thiêng, sâu lắng cho người hành hương.
Không gian và kiến trúc Am Ngọa Vân, Yên Tử. (Nguồn: Sưu tầm)
3.2. Các điểm chính trong khu di tích am Ngọa Vân
Trung tâm của khu di tích là am Ngọa Vân, nơi đặt tượng Phật hoàng Trần Nhân Tông trong tư thế nhập Niết bàn, mang giá trị biểu tượng cao nhất. Xung quanh am là một số điểm phụ trợ như khu Thông Đàn – Đô Kiệu, Đá Chồng và Ba Bậc, được hình thành gắn với hành trình tu tập và chiêm nghiệm của Phật hoàng. Mỗi điểm không đơn thuần là dấu tích kiến trúc, mà còn mang ý nghĩa biểu trưng cho các chặng đường giác ngộ trong Thiền phái Trúc Lâm. Sự kết hợp giữa không gian, địa hình và biểu tượng tâm linh tạo nên giá trị đặc biệt cho toàn bộ khu di tích.
4. Hướng dẫn di chuyển và hành trình lên chùa am Ngọa Vân
4.1. Cách di chuyển đến khu di tích am Ngọa Vân
Từ Hà Nội, du khách di chuyển đến chùa am Ngọa Vân theo tuyến cao tốc Hà Nội – Hải Phòng, sau đó nối quốc lộ 18 về trung tâm Đông Triều, với tổng quãng đường khoảng 110 km, thời gian di chuyển trung bình 3–4 giờ bằng ô tô hoặc xe máy.
Từ trung tâm Hạ Long, quãng đường đến Đông Triều khoảng 70 km, thời gian di chuyển khoảng 1,5 giờ, thuận tiện cho hành trình trong ngày. Khi đến khu vực xã An Sinh, du khách tiếp tục đi theo đường vào chân núi, nơi bắt đầu hành trình lên am. Phương tiện phổ biến là ô tô cá nhân hoặc xe máy, phù hợp để chủ động thời gian và kết hợp tham quan các điểm tâm linh lân cận.
Du khách dễ dàng di chuyển từ trung tâm Hạ Long đến Am Ngọa Vân chỉ khoảng 70 km. (Nguồn: Sưu tầm)
4.2. Leo bộ hay đi cáp treo khi hành hương am Ngọa Vân?
Hành trình lên chùa am Ngọa Vân hiện nay có hai lựa chọn chính, tùy theo thể lực và mục đích chuyến đi. Với những người hành hương truyền thống, leo bộ từ khu vực đền An Sinh là lựa chọn được ưa chuộng, quãng đường khoảng 3 km, thời gian di chuyển 3–4 giờ, độ dốc thoải dần, phù hợp với người có sức khỏe tốt và mong muốn trải nghiệm tâm linh sâu sắc. Trong khi đó, du khách có thể kết hợp sử dụng cáp treo Yên Tử cho một phần hành trình, sau đó tiếp tục đi bộ để đến am Ngọa Vân, giúp rút ngắn thời gian và giảm sức lực, phù hợp với người lớn tuổi hoặc du khách đi tham quan kết hợp.
5. Thời điểm lý tưởng để hành hương chùa am Ngọa Vân
Thời điểm lý tưởng để hành hương chùa am Ngọa Vân thường rơi vào mùa xuân và mùa thu, khoảng tháng 2–tháng 5 và tháng 9–tháng 11, khi thời tiết mát mẻ, ít mưa, mây núi đẹp và đường rừng thuận lợi cho việc di chuyển. Nếu muốn hòa vào không khí lễ hội, du khách có thể kết hợp đi vào tháng Giêng âm lịch, thời điểm diễn ra lễ hội Yên Tử, tuy nhiên thường đông nên cần chủ động thời gian xuất phát sớm. Mùa hè từ khoảng tháng 6–tháng 8, thời tiết dễ mưa, đường trơn trượt, nên cân nhắc kỹ.
6. Trải nghiệm nổi bật khi đến chùa am Ngọa Vân
6.1. Hành hương và chiêm bái trong không gian non thiêng
Trải nghiệm cốt lõi khi đến chùa am Ngọa Vân là hành hương và chiêm bái trong không gian non thiêng, nơi gắn liền với thời khắc Phật hoàng Trần Nhân Tông nhập Niết bàn. Trước tượng Phật hoàng trong tư thế an nhiên, khói hương lan tỏa giữa núi rừng tĩnh lặng, du khách dễ dàng cảm nhận sự lắng đọng và thanh lọc nội tâm. Cảm giác đặt chân đến “nơi cuối hành trình” mang lại sự viên mãn tinh thần, khi mọi xô bồ thường nhật dường như được gió núi và mây rừng Đông Triều nhẹ nhàng cuốn đi.
Hành hương chiêm bái không gian linh thiêng tại am Ngọa Vân, Tây Yên Tử. (Nguồn: Sưu tầm)
6.2. Ngắm cảnh núi rừng Đông Triều từ am Ngọa Vân
Từ độ cao khoảng 700 m, chùa am Ngọa Vân mở ra tầm nhìn rộng thoáng xuống không gian núi rừng Đông Triều, nơi mây trắng bảng lảng trôi qua các sườn núi và thung lũng phía xa. Trong những ngày trời quang, du khách có thể phóng tầm mắt về dòng sông Cầm uốn lượn giữa vùng đất trầm mặc. Khoảnh khắc đứng giữa gió núi và mây trời tại “nơi cuối hành trình” mang lại cảm giác an yên hiếm có, như được tách khỏi thực tại, chạm đến trạng thái tĩnh tại và thư thái trong tâm hồn.
7. Kinh nghiệm và lưu ý quan trọng khi đi chùa am Ngọa Vân
Khi hành hương chùa am Ngọa Vân, du khách nên lựa chọn trang phục kín đáo, gọn gàng, phù hợp với không gian tâm linh và địa hình leo núi. Việc dâng hương, hành lễ cần thực hiện nhẹ nhàng, thành tâm, tránh nói chuyện lớn tiếng hoặc chụp ảnh phản cảm tại khu vực thờ tự. Do hành trình lên am chủ yếu là đường rừng, du khách cần chuẩn bị thể lực tốt, mang theo nước uống, giày có độ bám và nghỉ ngơi hợp lý trong quá trình di chuyển. Hạn chế đi vào thời tiết xấu, không tách đoàn, không xả rác và tránh chen lấn để đảm bảo an toàn cũng như giữ gìn sự tôn nghiêm của khu di tích.
8. Gợi ý kết hợp hành trình tâm linh Yên Tử và am Ngọa Vân
Du khách có thể bắt đầu hành trình 1 ngày từ sáng sớm với điểm đến Yên Tử, men theo các ngôi chùa cổ, chiêm bái và cảm nhận không gian Phật giáo linh thiêng giữa núi rừng. Sau đó, hành trình tiếp tục hướng về chùa am Ngọa Vân, nơi gắn liền với dấu mốc Phật hoàng Trần Nhân Tông nhập Niết bàn. Việc kết hợp hai điểm đến trong cùng một ngày giúp du khách trải nghiệm trọn vẹn chiều sâu tâm linh, từ trung tâm Phật giáo lớn của miền Bắc đến “nơi cuối hành trình” mang ý nghĩa viên mãn. Lịch trình phù hợp với người có sức khỏe tốt, yêu thích hành hương chậm rãi và chiêm nghiệm.
Nếu còn thời gian, du khách có thể tiếp tục di chuyển về Hạ Long để thư giãn và vui chơi tại Sun World Ha Long. Sự kết hợp này mang đến trải nghiệm cân bằng giữa hành trình tâm linh sâu lắng và không gian giải trí hiện đại bên vịnh biển, giúp chuyến đi thêm trọn vẹn và đa dạng cảm xúc.
Nối dài hành trình tâm linh đến điểm giải trí vui chơi Sun World Ha Long. (Nguồn: Sưu tầm)
Với vị thế thánh địa gắn liền với Phật hoàng Trần Nhân Tông, chùa am Ngọa Vân không chỉ mang giá trị lịch sử và tâm linh đặc biệt, mà còn là điểm đến giúp con người tìm về sự tĩnh tại giữa núi rừng Đông Triều. Hành trình đến Ngọa Vân là hành trình lắng đọng, nơi mỗi bước chân đều gắn với chiều sâu văn hóa Phật giáo Việt Nam, mở ra trải nghiệm hành hương trọn vẹn, chậm rãi và giàu ý nghĩa.
