1. Đài tưởng niệm Pò Hèn ở đâu? Vị trí và giá trị lịch sử
Nơi ghi dấu lịch sử bảo vệ biên cương Tổ quốc. (Nguồn: Sưu tầm)
Đài tưởng niệm Pò Hèn là một trong những địa chỉ đỏ tiêu biểu của tỉnh Quảng Ninh, gắn liền với lịch sử bảo vệ biên giới phía Bắc của Tổ quốc. Việc tìm hiểu vị trí, bối cảnh ra đời và giá trị lịch sử của công trình không chỉ giúp du khách hiểu rõ hơn về vùng đất Pò Hèn, mà còn khơi dậy niềm tự hào và sự tri ân sâu sắc đối với những hy sinh anh dũng của các thế hệ đi trước.
1.1. Vị trí Đài tưởng niệm Pò Hèn trên bản đồ Quảng Ninh
Trên tuyến đường tuần tra biên giới xuất phát từ Cửa khẩu Bắc Phong Sinh, khung cảnh núi rừng Đông Bắc hiện ra hùng vĩ và trầm mặc. Giữa không gian ấy, Đài tưởng niệm Pò Hèn nổi bật như một điểm nhấn linh thiêng, tọa lạc tại thôn Pò Hèn, xã Hải Sơn, thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh. Công trình được xây dựng ngay trên nền cũ của Đồn Biên phòng 209 Pò Hèn, nơi ghi dấu nhiều sự kiện lịch sử quan trọng.
Từ trung tâm thành phố Móng Cái, du khách di chuyển khoảng 30 km là có thể tiếp cận khu di tích. Nhờ vị trí giáp ranh biên giới Việt Nam – Trung Quốc, Đài tưởng niệm Pò Hèn không chỉ thuận lợi cho việc tham quan mà còn mang ý nghĩa đặc biệt trong hành trình khám phá lịch sử, văn hóa và chủ quyền vùng biên cương phía Đông Bắc.
1.2. Lịch sử hình thành và ý nghĩa của Đài tưởng niệm Pò Hèn
Đài tưởng niệm Pò Hèn gắn liền với cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc năm 1979 – một dấu mốc bi tráng trong lịch sử hiện đại Việt Nam. Sáng ngày 17/2/1979, tại khu vực này, 45 cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng 209 Pò Hèn đã anh dũng hy sinh khi làm nhiệm vụ, cùng với 28 liệt sĩ khác gồm nữ liệt sĩ duy nhất Hoàng Thị Hồng Chiêm và 27 công nhân lâm trường Hải Sơn.
Không chỉ dừng lại ở đó, trong giai đoạn từ năm 1980 đến 1991, thêm 13 cán bộ, chiến sĩ biên phòng tiếp tục ngã xuống trong quá trình bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia. Tổng cộng 86 liệt sĩ đã được ghi danh tại nơi này, trở thành biểu tượng thiêng liêng của tinh thần yêu nước, ý chí kiên cường và sự đoàn kết giữa các dân tộc Kinh, Dao, Sán Chỉ cùng lực lượng bảo vệ Tổ quốc.
Ngày nay, Đài tưởng niệm Pò Hèn được xem là một “địa chỉ đỏ” tiêu biểu, có vai trò quan trọng trong công tác giáo dục truyền thống, bồi dưỡng lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ.
1.3. Quá trình xây dựng, nâng cấp Đài tưởng niệm Pò Hèn
Những năm đầu sau chiến tranh, nơi tưởng niệm các liệt sĩ Pò Hèn chỉ là các tum bia nhỏ do cán bộ, chiến sĩ biên phòng dựng lên nhằm ghi nhớ công lao đồng đội. Đến năm 1996, một công trình kiên cố hơn được xây dựng, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong việc bảo tồn ký ức lịch sử.
Ngày 19/5/2010, nhân kỷ niệm 110 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, khu di tích Đài tưởng niệm Pò Hèn chính thức được khởi công tôn tạo với quy mô lớn, sử dụng nguồn vốn xã hội hóa do Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng Quảng Ninh đầu tư. Công trình hoàn thành và khánh thành vào ngày 10/1/2011, với tổng diện tích lên tới 86.000 m².
Đến năm 2018, khu di tích tiếp tục được nâng cấp với nhiều hạng mục mới như cổng chào, nhà đón tiếp, sân hành lễ và hệ thống cây xanh, tạo cảnh quan trang nghiêm, bền vững. Việc được công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh năm 2014 và xếp hạng di tích quốc gia năm 2022 đã khẳng định giá trị to lớn của Đài tưởng niệm Pò Hèn trong hệ thống di sản lịch sử – văn hóa của Việt Nam.
2. Khám phá kiến trúc đặc sắc Đài tưởng niệm Pò Hèn
Điểm đến nhắc nhớ về những hy sinh nơi tuyến đầu. (Nguồn: Sưu tầm)
Không chỉ mang giá trị lịch sử sâu sắc, Đài tưởng niệm Pò Hèn còn gây ấn tượng mạnh bởi ngôn ngữ kiến trúc giàu tính biểu tượng và bố cục không gian trang nghiêm. Mỗi chi tiết trong tổng thể công trình đều được thiết kế có chủ ý, vừa tôn vinh sự hy sinh anh dũng của các liệt sĩ, vừa truyền tải thông điệp về tinh thần đoàn kết và chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.
2.1. Thiết kế biểu tượng ba bàn tay và ngôi sao vàng
Ngay khi đặt chân tới Đài tưởng niệm Pò Hèn, du khách dễ dàng nhận thấy công trình trung tâm cao 16 mét, kết cấu bằng bê tông cốt thép kiên cố, bên ngoài ốp đá trắng trang nghiêm, mặt đài quay về hướng Bắc. Hình khối kiến trúc nổi bật nhất chính là ba bàn tay lớn vươn cao, nâng đỡ ngôi sao vàng năm cánh ở đỉnh đài – biểu tượng giàu ý nghĩa lịch sử và tinh thần dân tộc.
Ba bàn tay tượng trưng cho sự gắn bó bền chặt của ba dân tộc Kinh – Dao – Sán Chỉ, những cộng đồng đã cùng nhau bảo vệ từng tấc đất biên cương. Đồng thời, hình ảnh này còn gợi lên tình đồng chí, đồng đội, sự chở che của Tổ quốc dành cho những người con đã ngã xuống. Ngôi sao vàng trên đỉnh đài như ngọn lửa bất diệt, lan tỏa ánh sáng của lý tưởng cách mạng, khẳng định ý chí kiên cường và tinh thần bất khuất của các anh hùng liệt sĩ Pò Hèn.
2.2. Nhà bia tưởng niệm và ghi danh anh hùng liệt sĩ
Phía trước đài chính là hai nhà bia tưởng niệm được bố trí cân xứng, tạo nên không gian trang nghiêm và tĩnh lặng. Mỗi nhà bia được dựng từ đá xanh nguyên khối, chạm khắc giản dị nhưng bền vững, thể hiện sự trân trọng đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.
Nhà bia thứ nhất khắc ghi danh sách 45 cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng 209 Pò Hèn đã anh dũng ngã xuống trong ngày 17/2/1979. Nhà bia còn lại lưu danh 13 chiến sĩ hy sinh trong giai đoạn từ năm 1980 đến 1991, cùng 28 liệt sĩ khác, trong đó có nữ liệt sĩ Hoàng Thị Hồng Chiêm và các công nhân lâm trường Hải Sơn. Tổng cộng 86 anh hùng liệt sĩ được ghi danh, mỗi dòng chữ là một chứng tích sống động về lòng trung thành, tinh thần hy sinh và khát vọng bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của đất nước.
2.3. Không gian cảnh quan, sân tưởng niệm, vườn cây xanh
Sở hữu khuôn viên rộng hơn 86.000 m², Đài tưởng niệm Pò Hèn được quy hoạch khoa học với nhiều không gian chức năng hài hòa. Trung tâm là đài chính, bao quanh là sân hành lễ rộng lớn, nơi diễn ra các nghi thức tưởng niệm, tri ân vào những dịp lễ trọng. Hệ thống vườn cây xanh được bố trí xen kẽ, mang lại cảm giác mát lành, giúp không gian thêm phần tĩnh tại và trang nghiêm.
Bên trong khu di tích còn có nhà lưu niệm truyền thống, nơi trưng bày hình ảnh, hiện vật gắn liền với lịch sử chiến đấu và bảo vệ biên giới. Cổng chào, nhà đón tiếp được thiết kế hiện đại nhưng tiết chế về hình thức, đảm bảo sự hài hòa với tổng thể linh thiêng. Hệ thống đường nội bộ thông thoáng, thuận tiện cho du khách tham quan, chiêm bái và cảm nhận trọn vẹn giá trị của không gian tưởng niệm nơi địa đầu Tổ quốc.
3. Trải nghiệm đáng nhớ tại Đài tưởng niệm Pò Hèn
Không gian tưởng niệm trang nghiêm và lắng đọng. (Nguồn: Sưu tầm)
Không chỉ là một địa chỉ đỏ mang ý nghĩa lịch sử, Đài tưởng niệm Pò Hèn còn đem đến cho du khách những trải nghiệm sâu lắng và giàu cảm xúc. Mỗi hoạt động tại đây đều giúp hành trình tham quan trở thành dịp để tưởng nhớ, chiêm nghiệm và thấu hiểu hơn giá trị của hòa bình nơi biên cương Tổ quốc.
3.1. Lễ dâng hương, tưởng niệm truyền thống 17/2
Mỗi năm, đặc biệt vào ngày 17/2, Đài tưởng niệm Pò Hèn trở thành không gian linh thiêng, nơi diễn ra các nghi lễ dâng hương tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì biên cương Tổ quốc. Trong ngày này, khu di tích đón tiếp đông đảo các đoàn đại biểu, cựu chiến binh, học sinh, cán bộ và người dân địa phương về thắp nén hương tri ân.
Không chỉ giới hạn trong ngày kỷ niệm 17/2, các nghi thức tưởng niệm còn được tổ chức vào nhiều dịp lễ lớn, sự kiện chính trị và ngày truyền thống của địa phương. Bầu không khí trang nghiêm, trầm lắng tại Đài tưởng niệm Pò Hèn giúp mỗi người lắng lại, cảm nhận sâu sắc giá trị của sự hy sinh và hòa bình. Đây cũng là dịp quan trọng để giáo dục truyền thống yêu nước, hun đúc tinh thần trách nhiệm với quê hương cho thế hệ trẻ hôm nay.
3.2. Tham quan các điểm nổi bật trong Khu di tích Pò Hèn
Khu di tích Đài tưởng niệm Pò Hèn được quy hoạch thành bốn điểm tham quan chính, mỗi địa điểm mang một câu chuyện lịch sử riêng, góp phần tái hiện sinh động giai đoạn bảo vệ biên giới phía Bắc. Nổi bật nhất là Đài tưởng niệm liệt sĩ Pò Hèn, với biểu tượng ba bàn tay nâng ngôi sao vàng cùng hai nhà bia khắc ghi tên tuổi 86 anh hùng liệt sĩ.
Bên cạnh đó, chốt đồi Quế là nơi lưu giữ dấu tích của trận chiến ác liệt sáng 17/2/1979, giúp du khách hình dung rõ hơn về hoàn cảnh chiến đấu khốc liệt của các chiến sĩ năm xưa. Chốt trạm kiểm soát cửa khẩu Pò Hèn thể hiện vai trò then chốt trong công tác giữ gìn an ninh, chủ quyền biên giới. Cuối cùng, đài quan sát đồi Tây mở ra tầm nhìn bao quát núi rừng vùng biên hùng vĩ, vừa mang giá trị lịch sử, vừa là điểm check-in giàu cảm xúc cho du khách yêu thiên nhiên và nhiếp ảnh.
4. Hướng dẫn di chuyển đến Đài tưởng niệm Pò Hèn
Dấu ấn lịch sử thiêng liêng giữa vùng biên giới. (Nguồn: Sưu tầm)
Đài tưởng niệm Pò Hèn nằm ở khu vực biên giới Đông Bắc, cách trung tâm đô thị khá xa nên việc nắm rõ lộ trình di chuyển sẽ giúp chuyến đi thuận lợi và an toàn hơn. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết cách di chuyển từ các thành phố lớn đến Móng Cái và tiếp tục hành trình vào khu di tích Pò Hèn.
4.1. Cách di chuyển từ Hà Nội, Hải Phòng tới Móng Cái
Để tham quan Đài tưởng niệm Pò Hèn, du khách cần di chuyển đến thành phố Móng Cái (Quảng Ninh) – trung tâm giao thông quan trọng của khu vực biên giới Đông Bắc. Xuất phát từ Hà Nội, du khách có thể lựa chọn nhiều phương tiện như xe khách truyền thống, xe limousine cao cấp hoặc tàu hỏa kết hợp ô tô trung chuyển. Nhờ hệ thống cao tốc hiện đại Vân Đồn – Móng Cái, thời gian di chuyển hiện nay chỉ còn khoảng 4–6 giờ, rút ngắn đáng kể so với trước đây.
Mức giá vé dao động từ 300.000 – 600.000 đồng, tùy loại hình dịch vụ và tiện nghi đi kèm. Vào các dịp lễ, Tết hoặc mùa du lịch cao điểm, du khách nên đặt vé sớm để chủ động lịch trình và lựa chọn được khung giờ phù hợp. Với những du khách đi từ Hải Phòng, việc di chuyển bằng ô tô cá nhân hoặc xe khách theo tuyến ven biển Quảng Ninh cũng rất thuận tiện, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí.
4.2. Di chuyển từ trung tâm Móng Cái đến Đài tưởng niệm Pò Hèn
Từ trung tâm thành phố Móng Cái, Đài tưởng niệm Pò Hèn nằm cách khoảng 30 km, thuộc thôn Pò Hèn, xã Hải Sơn. Quãng đường này thường mất từ 45 phút đến 1 giờ, tùy phương tiện và điều kiện giao thông. Du khách có thể lựa chọn xe máy, taxi hoặc ô tô du lịch để di chuyển linh hoạt và chủ động dừng chân ngắm cảnh.
Hành trình dẫn đến Pò Hèn là một trải nghiệm đáng nhớ khi băng qua Cửa khẩu Bắc Phong Sinh và các tuyến đường tuần tra biên giới uốn lượn giữa núi rừng. Cảnh sắc thiên nhiên hiện lên hoang sơ với núi non trập trùng, suối nhỏ và những cây cầu bắc ngang sườn núi, mang đến cảm giác vừa hùng vĩ vừa yên bình. Đây cũng là cung đường lý tưởng để du khách cảm nhận rõ nét vẻ đẹp của vùng đất địa đầu Tổ quốc.
5. Lịch trình tham quan đài tưởng niệm Pò Hèn và các điểm du lịch nổi tiếng
Trải nghiệm vui chơi giải trí đầy sắc màu tại Sun World Ha Long.
(Nguồn: Sưu tầm)
Kết hợp tham quan Đài tưởng niệm Pò Hèn với các điểm du lịch nổi tiếng trong tỉnh sẽ giúp hành trình khám phá Quảng Ninh trở nên trọn vẹn và giàu cảm xúc. Lịch trình gợi ý dưới đây phù hợp cho chuyến đi 2 ngày, hài hòa giữa trải nghiệm về nguồn, chiêm nghiệm lịch sử và vui chơi, nghỉ dưỡng hiện đại.
Ngày 1: Du khách dành trọn một ngày viếng thăm đài tưởng niệm Pò Hèn – địa danh lịch sử linh thiêng của Quảng Ninh, nơi ghi dấu sự hy sinh anh dũng của các chiến sĩ bảo vệ biên cương Tổ quốc. Tại đây, du khách có thể dâng hương tưởng niệm, tìm hiểu về lịch sử khu vực biên giới Đông Bắc và cảm nhận không gian trang nghiêm, yên bình giữa núi rừng.
Ngày 2: Sau hành trình về nguồn đầy cảm xúc, du khách tiếp tục di chuyển đến Sun World Ha Long – tổ hợp vui chơi giải trí hiện đại hàng đầu miền Bắc. Nổi bật với cáp treo Nữ Hoàng, vòng quay Mặt Trời và nhiều trò chơi hấp dẫn, Sun World Ha Long mang đến trải nghiệm thư giãn, giải trí sôi động, giúp cân bằng giữa tham quan lịch sử và nghỉ dưỡng.
6. Tips hữu ích khi khám phá Đài tưởng niệm Pò Hèn
Nơi tưởng nhớ tinh thần yêu nước và sự hy sinh anh dũng. (Nguồn: Sưu tầm)
Đài tưởng niệm Pò Hèn không chỉ là điểm đến lịch sử giàu ý nghĩa mà còn là không gian linh thiêng gợi nhắc về tinh thần yêu nước và sự hy sinh của các anh hùng liệt sĩ nơi tuyến đầu biên giới. Để chuyến viếng thăm diễn ra trang nghiêm, trọn vẹn và nhiều cảm xúc, du khách nên nắm rõ một số tips hữu ích trước khi lên đường.
Thời điểm lý tưởng để ghé thăm Đài tưởng niệm Pò Hèn là vào mùa xuân, đặc biệt trong khoảng tháng 2, khi thời tiết khu vực biên giới mát mẻ, dễ chịu, thuận lợi cho việc di chuyển và tham quan ngoài trời. Trong đó, ngày 17/2 hằng năm mang ý nghĩa lịch sử sâu sắc với các hoạt động tưởng niệm được tổ chức trang nghiêm, giúp du khách hiểu rõ hơn về những hy sinh to lớn của các anh hùng liệt sĩ. Ngoài dịp này, các ngày lễ truyền thống khác cũng là thời điểm phù hợp bởi khu di tích được chỉnh trang gọn gàng, cảnh quan xanh mát, tạo nên không gian trang trọng và giàu cảm xúc.
Về thời gian trong ngày, du khách nên lựa chọn buổi sáng sớm hoặc chiều muộn để tham quan. Ánh sáng dịu nhẹ kết hợp với khung cảnh núi rừng biên giới trong lành không chỉ mang lại cảm giác yên bình mà còn rất lý tưởng để chụp ảnh lưu niệm tại đài tưởng niệm và các khu vực xung quanh.
Khi đến viếng Đài tưởng niệm Pò Hèn, việc chuẩn bị trang phục lịch sự, gọn gàng là điều cần thiết. Nên ưu tiên các gam màu trầm hoặc trung tính như trắng, be, xám; áo sơ mi, quần dài hoặc váy dài kín đáo sẽ phù hợp với không gian tưởng niệm linh thiêng. Lễ vật dâng hương nên đơn giản nhưng trang nhã, phổ biến nhất là hoa tươi màu trắng hoặc vàng, trái cây sạch, được sắp xếp gọn gàng thể hiện sự thành kính. Du khách cũng có thể chuẩn bị sẵn nhang thơm để sử dụng khi làm lễ.
Bên cạnh đó, mỗi người khi tham quan khu di tích cần chủ động giữ gìn trật tự, hạn chế nói chuyện lớn tiếng, tránh các hành vi gây ảnh hưởng đến không gian chung. Việc không xả rác, tuân thủ hướng dẫn của ban quản lý và ứng xử văn minh sẽ góp phần bảo tồn giá trị lịch sử, văn hóa của Đài tưởng niệm Pò Hèn. Mỗi chuyến thăm không chỉ là hành trình khám phá mà còn là dịp để mỗi du khách thể hiện lòng tri ân và lan tỏa những giá trị tích cực về truyền thống yêu nước, tinh thần trách nhiệm với di sản dân tộc.
Đài tưởng niệm Pò Hèn mang trong mình những giá trị lịch sử và giáo dục vô cùng sâu sắc, là biểu tượng tinh thần bảo vệ biên cương thiêng liêng của Tổ quốc. Hãy đến trải nghiệm trong năm 2025 để trân trọng những trang sử hào hùng và khám phá điểm đến đặc biệt, nơi lưu giữ ký ức về lòng dũng cảm của những người anh hùng.
